O‘ZBEK VA RUS TILLARI O‘RTASIDAGI TIL ARALASHUVI JARAYONINING SOTSIOLINGVISTIK TAHLILI

Shahzoda Atanazarova

doi:10.2024/d9w17f65

Authors

Shahzoda Atanazarova Author

DOI:

https://doi.org/10.2024/d9w17f65

Keywords:

sotsiolingvistika, bilingvizm, til aralashuvi, kodlar almashinuvi, interferensiya, nutq madaniyati, lisoniy kompetensiya.

Abstract

Mazkur ilmiy maqolada zamonaviy O‘zbekistonning sotsiolingvistik makonida o‘zbek va rus tillari o‘rtasidagi o‘zaro lisoniy kontakt natijasida yuzaga kelayotgan til aralashuvi hamda kodlar almashinuvi jarayonlari kompleks tarzda tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida bilingvizm sharoitida tillararo interferensiyani yuzaga keltiruvchi ijtimoiy va kommunikativ omillar aniqlanib, ushbu jarayonning turli ijtimoiy qatlamlar nutqidagi funksional xususiyatlari ilmiy dalillar asosida yoritilgan. Shuningdek, nutqiy vaziyatga bog‘liq holda rus tiliga oid leksik va sintaktik birliklarning qo‘llanish chastotasi hamda bu holatning so‘zlovchilarning lisoniy kompetensiyasiga ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqot natijasida til aralashuvining milliy til tizimi barqarorligiga ko‘rsatadigan ta’siri asoslab berilib, nutq madaniyatini rivojlantirishga oid ilmiy xulosalar shakllantirilgan.

References

Dadaboyev, H. O‘zbek terminologiyasi. – Toshkent: Yoshlar nashriyot uyi, 2019. – 208 b.

Mahmudov, N. Til. – Toshkent: Yoshlar nashriyot uyi, 2017. – 184 b.

Rustamov, A. So‘z xususida so‘z. – Toshkent: O‘zbekiston, 2010. – 160 b.

Беликов, В. И., Крысин, Л. П. Социолингвистика: Учебник для вузов. – М.: РГГУ, 2001. – 439 с.

Вайнрайх, У. Одноязычие и многоязычие. // Новое в лингвистике. Вып. VI. – М.: Прогресс, 1972. – С. 25-60.

Крысин, Л. П. Русское слово, свое и чужое: Исследования по современному русскому языку и социолингвистике. – М.: Языки славянской культуры, 2004. – 888 с.

Usmanov, S. O‘zbek tilining sotsiolingvistik muammolari. // O‘zbek tili va adabiyoti. – Toshkent, 2021. – № 3. – B. 12-18.

Appel, R., Muysken, P. Language Contact and Bilingualism. – Amsterdam: Amsterdam University Press, 2005. – 224 p.

Myers-Scotton, C. Duelling Languages: Grammatical Structure in Codeswitching. – Oxford: Clarendon Press, 1993. – 286 p.

O‘zbekiston Respublikasining “Davlat tili haqida”gi Qonuni. – Toshkent: Adolat, 2020. – 32 b.