ЎЗБЕК ТИЛИДА АСПЕКТУАЛ СЕМАНТИКА ИФОДАЛАНИШИ

Authors

  • Мирсанов Ғ.Қ. СамДЧТИ, Инглиз тили тарихи ва грамматикаси, ф.ф.д. проф. Author

DOI:

https://doi.org/10.2024/t53wbp03

Keywords:

аспектуаллик, бормоқ феъли, терминативлик, процессуаллик, тус-замон шакллари, контекст конкретезатори, чегараланганлик, аналитик шакл, ўзбек тили, феъллар семантикаси

Abstract

Ушбу диссертацияда ўзбек тилидаги "бормоқ" феъли мисолида аспектуал семантика ифодаланиши таҳлил этилган. Асосий диққат феълнинг чегараланган ва чегараланмаган семантик хусусиятларини аниқлаш ҳамда уларнинг морфо-синтактик воситалар орқали қандай намоён бўлишига қаратилган. Таҳлил давомида "бормоқ" феълининг турли контекстларда ТАВ (терминатив аспектual вазият), ПАВ (процессуал аспектуал вазият) ва П+ТАВ каби аспектуал ҳолатларни қандай ифодалаши мисоллар асосида кўрсатиб берилган. Ҳаракатнинг тугалланганлиги, давомийлиги ёки бошланганлиги морфологик шакллар ва контекстуал конкретезаторлар таъсирида қандай ўзгариши тадқиқ этилган. Шунингдек, "бормоқ" феълининг бошқа ҳаракат усулини билдирувчи феъллар ва кўмакчи феъллар билан бирикмада келиши орқали вужудга келадиган аспектуал вазиятлар синтактик ва семантик жиҳатдан чуқур ўрганилган. Илмий ишлар, хусусан Ҳожиев, Гузев, Юлдашев ва Насиловнинг тадкикотларига таянилган ҳолда, аспектуалликнинг туркий тиллар грамматик тизимидаги ўрни янада равшанлаштирилган.

References

Гузев В.Г. Очерки по теории тюркского словоизменения: Глагол. Л., 1990. 165 с.

Насилов Д.М. Проблемы тюркской аспектологии: Акциональность. Л., 1989. 208 с.

Юлдашев А.А. Аналитические формы глагола в тюркских языках. М., 1965. -275 с.

Downloads

Published

2025-04-09

Conference Proceedings Volume

Section

Articles

How to Cite

Мирсанов Ғ.Қ. (2025). ЎЗБЕК ТИЛИДА АСПЕКТУАЛ СЕМАНТИКА ИФОДАЛАНИШИ. Conference Proceedings: Fostering Your Research Spirit, 348-349. https://doi.org/10.2024/t53wbp03